Ο Αμερικανός πρέσβης στην Τουρκία επανεμφανίστηκε στην αμερικανική πρωτεύουσα εν μέσω σφοδρών πιέσεων – Οι δηλώσεις για Ισραήλ, Γκολάν και Συρία που άνοιξαν μέτωπα, οι αντιδράσεις στο Κογκρέσο και το μεγάλο ερώτημα για το αν ο Ντόναλντ Τραμπ θα κρατήσει έναν από τους στενότερους ανθρώπους του

Σε πραγματικό πολιτικό θρίλερ εξελίσσεται η υπόθεση του Τομ Μπάρακ, του Αμερικανού πρέσβη στην Τουρκία και ειδικού απεσταλμένου των ΗΠΑ για τη Συρία, καθώς η παρουσία του πλέον στην Ουάσινγκτον συμπίπτει με μία περίοδο πρωτοφανούς πίεσης για την παραμονή του στη θέση του.

Σύμφωνα με όσα μετέδωσε από την αμερικανική πρωτεύουσα ο ανταποκριτής του ΣΚΑΪ Μιχάλης Ιγνατίου, ο Μπάρακ βρίσκεται στην Ουάσινγκτον από τις αρχές της εβδομάδας για διαβουλεύσεις, ενώ η υπόθεση της παραμονής ή της αποχώρησής του από την Άγκυρα φέρεται να έχει φθάσει πλέον στο υψηλότερο πολιτικό επίπεδο του Λευκού Οίκου.

Η κατάσταση περιγράφεται ως απολύτως αμφίρροπη.

«50-50» είναι αυτή τη στιγμή η εκτίμηση για το εάν ο Μπάρακ θα επιστρέψει στην Τουρκία με όλες τις αρμοδιότητές του ή εάν ο Ντόναλντ Τραμπ θα αποφασίσει τελικά να τον απομακρύνει.

Και το γεγονός ότι ο Αμερικανός διπλωμάτης βρίσκεται στην Ουάσινγκτον ακριβώς τη στιγμή που δέχεται πυρά από πολιτικούς, φιλοϊσραηλινές οργανώσεις και πρόσωπα του ευρύτερου τραμπικού στρατοπέδου μόνο τυχαίο δεν μπορεί να θεωρηθεί.

Επανεμφάνιση στην Ουάσινγκτον – Τι σημαίνει η παρουσία του

Ο Μπάρακ έκανε παράλληλα δημόσια εμφάνιση σε εκδήλωση που συνδέεται με το Atlantic Council, σε μια προσπάθεια να διατηρήσει δημόσια εικόνα κανονικότητας ενώ πίσω από τις κλειστές πόρτες βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη η συζήτηση για τον ρόλο του.

Σύμφωνα με το ρεπορτάζ του Μιχάλη Ιγνατίου, επιχειρήθηκε να διαπιστωθεί τι ακριβώς συζητήθηκε στις επαφές του και ποιο ήταν το περιεχόμενο των τοποθετήσεών του, χωρίς μέχρι στιγμής να υπάρχουν πλήρεις πληροφορίες.

Το σημαντικό όμως βρίσκεται αλλού:

Ο Μπάρακ δεν βρίσκεται απλώς σε ένα συνηθισμένο ταξίδι στην Ουάσινγκτον.

Η επιστροφή του συμπίπτει με έντονη εσωτερική διαμάχη στην αμερικανική κυβέρνηση για τις δημόσιες παρεμβάσεις του, κυρίως σε σχέση με την Τουρκία, το Ισραήλ, τη Συρία και τα Υψίπεδα του Γκολάν.

Δημοσιεύματα των τελευταίων ημερών έχουν επίσης μεταφέρει πληροφορίες ότι ο Μπάρακ κλήθηκε πίσω στην Ουάσινγκτον για «διαβουλεύσεις», αν και το State Department δεν έχει επιβεβαιώσει δημοσίως ότι πρόκειται για επίσημη ανάκληση.

Οι δηλώσεις που άναψαν «φωτιά» στην Ουάσινγκτον

Η πίεση στον Μπάρακ δεν εμφανίστηκε από το πουθενά.

Τις προηγούμενες ημέρες ο Αμερικανός πρέσβης προχώρησε σε σειρά ιδιαίτερα αιχμηρών τοποθετήσεων για τη στρατιωτική πολιτική του Ισραήλ στη Συρία.

Με αφορμή την ισραηλινή επίθεση στην αεροπορική βάση Αμπού αλ-Ντουχούρ, ο Μπάρακ υποστήριξε ότι η επιχείρηση θα μπορούσε να οδηγήσει σε άμεση στρατιωτική αντιπαράθεση Ισραήλ και Τουρκίας.

Μάλιστα, άφησε ανοιχτό ακόμη και το ενδεχόμενο η ισραηλινή ενέργεια να σχετιζόταν με εσωτερικούς πολιτικούς υπολογισμούς στο Ισραήλ και να αποτελούσε προσπάθεια πρόκλησης τουρκικής αντίδρασης.

Οι συγκεκριμένες τοποθετήσεις προκάλεσαν σοβαρές αντιδράσεις.

Η ισραηλινή πλευρά απέρριψε την ερμηνεία του και υποστήριξε ότι η επίθεση είχε στόχο να αποτρέψει τουρκική στρατιωτική ανάπτυξη στη συριακή βάση.

Και από εκεί ξεκίνησε η πολιτική καταιγίδα γύρω από τον Αμερικανό απεσταλμένο.

Το δεύτερο μέτωπο: Η δήλωση για τα Υψίπεδα του Γκολάν

Ακόμη μεγαλύτερη αναστάτωση προκάλεσαν οι δηλώσεις Μπάρακ για το Γκολάν.

Ο Αμερικανός αξιωματούχος έκανε αναφορά στο Ισραήλ ως δύναμη που «εξακολουθεί να κατέχει» τα Υψίπεδα του Γκολάν, χρησιμοποιώντας διατύπωση που φάνηκε να έρχεται σε σύγκρουση με την επίσημη αμερικανική πολιτική που καθόρισε ο ίδιος ο Ντόναλντ Τραμπ το 2019.

Τότε, κατά την πρώτη προεδρική θητεία του, ο Τραμπ είχε αναγνωρίσει την ισραηλινή κυριαρχία επί των Υψιπέδων του Γκολάν.

Οι αντιδράσεις ήταν άμεσες.

Ο Ρεπουμπλικανός γερουσιαστής Ρικ Σκοτ ήταν μεταξύ εκείνων που επέκριναν δημόσια τον Μπάρακ.

Υπό την πίεση αυτή, ο Αμερικανός πρέσβης αναγκάστηκε να διευκρινίσει ότι η αμερικανική πολιτική για το Γκολάν δεν έχει αλλάξει και παραμένει εκείνη που καθόρισε ο Τραμπ το 2019.

Το πολιτικό πλήγμα όμως είχε ήδη γίνει.

Οι επικριτές του τον κατηγορούν ότι βρίσκεται υπερβολικά κοντά στην Τουρκία

Στην Ουάσινγκτον έχει πλέον ανοίξει μία πολύ μεγαλύτερη συζήτηση.

Οι επικριτές του Μπάρακ θεωρούν ότι η πολιτική του απέναντι στην Τουρκία είναι υπερβολικά ευνοϊκή προς τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και ότι οι παρεμβάσεις του σε ζητήματα που αφορούν το Ισραήλ δεν συμβαδίζουν πάντα με τις πολιτικές προτεραιότητες της κυβέρνησης Τραμπ.

Η κριτική δεν προέρχεται μόνο από εξωτερικούς σχολιαστές.

Υπάρχουν αντιδράσεις και από πολιτικούς κύκλους, ενώ η Zionist Organization of America ζήτησε δημοσίως την απομάκρυνσή του, κατηγορώντας τον για υπερβολική εγγύτητα προς την Άγκυρα.

Η εικόνα αυτή δημιουργεί ένα εξαιρετικά δύσκολο περιβάλλον για τον ίδιο.

Ο Μπάρακ έχει πλέον βρεθεί στο επίκεντρο της σύγκρουσης δύο διαφορετικών στρατηγικών αντιλήψεων μέσα στην Ουάσινγκτον.

Από τη μία βρίσκεται η άποψη ότι η Τουρκία είναι απαραίτητος εταίρος για τη σταθεροποίηση της Συρίας και ότι η Ουάσινγκτον πρέπει να κρατήσει ανοιχτό το κανάλι με τον Ερντογάν.

Από την άλλη, όσοι φοβούνται ότι η Άγκυρα αποκτά υπερβολικά μεγάλη στρατηγική επιρροή στη Συρία και ότι αυτό μπορεί να γίνει εις βάρος του Ισραήλ και άλλων αμερικανικών συμφερόντων.

Γιατί ο Μπάρακ είναι πολύ περισσότερο από ένας πρέσβης

Η υπόθεση έχει ακόμη μεγαλύτερο βάρος επειδή ο Τομ Μπάρακ δεν είναι ένας συνηθισμένος διπλωμάτης καριέρας.

Είναι προσωπικός φίλος και επί δεκαετίες στενός συνεργάτης του Ντόναλντ Τραμπ.

Η σχέση των δύο ανδρών ξεπερνά κατά πολύ τα όρια μίας τυπικής πολιτικής συνεργασίας.

Ο Μπάρακ υπήρξε επί χρόνια ένας από τους ανθρώπους που είχαν άμεση πρόσβαση στον Τραμπ και είχε σταθεί δημόσια δίπλα του ακόμη και σε ιδιαίτερα δύσκολες περιόδους.

Ακριβώς αυτή η προσωπική σχέση είναι σήμερα το ισχυρότερο πολιτικό του όπλο.

Σε μια παραδοσιακή κυβέρνηση, ένας πρέσβης που δεχόταν τόσο έντονες δημόσιες επικρίσεις ίσως είχε πολύ μικρότερα περιθώρια.

Στην περίπτωση του Μπάρακ όμως υπάρχει ένας καθοριστικός παράγοντας:

Τον τελευταίο λόγο έχει ο ίδιος ο Ντόναλντ Τραμπ.

Ο Λευκός Οίκος φέρεται να ζήτησε να χαμηλώσουν προσωρινά οι τόνοι

Σύμφωνα με το ρεπορτάζ του Μιχάλη Ιγνατίου, από τον Λευκό Οίκο έχει μεταφερθεί μήνυμα προς πρόσωπα που επικρίνουν τον Μπάρακ –ιδιαίτερα προς κύκλους που βρίσκονται κοντά στον Αμερικανό πρόεδρο– να περιορίσουν προσωρινά τις δημόσιες επιθέσεις τους.

Ο λόγος φέρεται να είναι απλός:

Ο Τραμπ θέλει να πάρει ο ίδιος την τελική απόφαση.

Αν η πληροφορία αυτή αποτυπώνει πράγματι το κλίμα στον Λευκό Οίκο, τότε βρισκόμαστε σε μία εξαιρετικά κρίσιμη φάση.

Το θέμα δεν θεωρείται λήξαν ούτε έχει αποφασιστεί η απομάκρυνση του Μπάρακ.

Αλλά ταυτόχρονα δεν φαίνεται να υπάρχει και πλήρης πολιτική κάλυψη προς το πρόσωπό του.

Εξ ου και η εκτίμηση για «50-50».

Το δίλημμα του Τραμπ

Για τον Αμερικανό πρόεδρο η απόφαση δεν είναι απλή.

Εάν απομακρύνει τον Μπάρακ, στέλνει σαφές μήνυμα ότι οι δημόσιες αποκλίσεις από την κεντρική γραμμή του Λευκού Οίκου –ειδικά σε ζητήματα που αφορούν το Ισραήλ– έχουν όρια.

Παράλληλα, θα επιχειρήσει να κατευνάσει ένα μέρος των Ρεπουμπλικανών και των φιλοϊσραηλινών κύκλων που θεωρούν τον πρέσβη υπερβολικά κοντά στην τουρκική πλευρά.

Από την άλλη πλευρά, η απομάκρυσή του θα είχε κόστος.

Ο Μπάρακ έχει οικοδομήσει άμεσους διαύλους επικοινωνίας με την Άγκυρα και τη νέα ηγεσία της Συρίας, ενώ έχει αναδειχθεί σε έναν από τους βασικούς αρχιτέκτονες της αμερικανικής πολιτικής στη μετα-Άσαντ εποχή.

Το Atlantic Council έχει περιγράψει τον ρόλο του ως κεντρικό στις αμερικανικές προσπάθειες για συνεργασία με Τουρκία και Συρία, σημειώνοντας ότι ο ίδιος βλέπει την Άγκυρα ως κρίσιμη για την περιφερειακή σταθερότητα.

Η αντικατάστασή του επομένως δεν θα ήταν απλώς αλλαγή προσώπου.

Θα μπορούσε να σηματοδοτήσει και αλλαγή γραμμής στην αμερικανική πολιτική για τη Συρία και την Τουρκία.

Γιατί η Άγκυρα παρακολουθεί με τεράστιο ενδιαφέρον

Η εξέλιξη αφορά άμεσα και τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.

Για την τουρκική κυβέρνηση, ο Μπάρακ αποτελεί έναν σημαντικό δίαυλο προς το περιβάλλον Τραμπ.

Η Τουρκία έχει σήμερα ανοικτούς κρίσιμους φακέλους με την Ουάσινγκτον:

F-35, S-400, Συρία, Κούρδοι, αμερικανοτουρκική στρατιωτική συνεργασία και σχέσεις με το Ισραήλ.

Ένας πρέσβης που διαθέτει προσωπική πρόσβαση στον πρόεδρο των ΗΠΑ μπορεί να αποδειχθεί εξαιρετικά σημαντικός για την Άγκυρα.

Γι’ αυτό και οποιαδήποτε απομάκρυνση Μπάρακ θα διαβαστεί στην τουρκική πρωτεύουσα όχι μόνο ως αμερικανική εσωτερική υπόθεση, αλλά και ως πιθανό μήνυμα αλλαγής στάσης της Ουάσινγκτον απέναντι στον Ερντογάν.

Στο επίκεντρο η Συρία και η σύγκρουση Τουρκίας–Ισραήλ

Υπάρχει όμως και μία ακόμη διάσταση.

Η κρίση γύρω από τον Μπάρακ ξέσπασε ακριβώς τη στιγμή που οι σχέσεις Τουρκίας και Ισραήλ έχουν εισέλθει σε εξαιρετικά επικίνδυνη φάση λόγω Συρίας.

Η Τουρκία αυξάνει τη στρατιωτική και πολιτική επιρροή της στη νέα συριακή κυβέρνηση.

Το Ισραήλ θεωρεί ότι ορισμένες τουρκικές κινήσεις μπορεί να περιορίσουν τη δική του ελευθερία στρατιωτικής δράσης.

Το πρόσφατο ισραηλινό χτύπημα στο Αμπού αλ-Ντουχούρ αποκάλυψε πόσο κοντά μπορούν να φθάσουν οι δύο πλευρές σε πραγματική στρατιωτική τριβή.

Ο ίδιος ο Μπάρακ προειδοποίησε ότι η τουρκική πλευρά, βλέποντας τα ισραηλινά αεροσκάφη να κινούνται προς τα σύνορά της, θα μπορούσε να είχε απογειώσει αναχαιτιστικά με απρόβλεπτες συνέπειες.

Και τώρα ο άνθρωπος που είχε αναλάβει να λειτουργήσει ως μεσολαβητής ανάμεσα σε αυτές τις αντικρουόμενες δυνάμεις βρίσκεται ο ίδιος στο μάτι του κυκλώνα.

Αν φύγει ο Μπάρακ, ποιος αναλαμβάνει τον δύσκολο φάκελο;

Αυτό είναι το επόμενο μεγάλο ερώτημα.

Η αποχώρηση Μπάρακ θα δημιουργούσε άμεσα κενό σε έναν από τους πιο περίπλοκους φακέλους της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής.

Η Συρία βρίσκεται σήμερα στο σημείο όπου συναντώνται τα συμφέροντα:

της Τουρκίας,

του Ισραήλ,

των Κούρδων,

των αραβικών κρατών,

της Ρωσίας,

του Ιράν

και φυσικά των Ηνωμένων Πολιτειών.

Οποιαδήποτε αλλαγή προσώπου θα μπορούσε να συνοδευτεί από αλλαγή ισορροπιών.

Και κυρίως, θα έθετε το ερώτημα εάν η κυβέρνηση Τραμπ επιθυμεί να συνεχίσει την πολιτική βαθύτερης συνεργασίας με Άγκυρα και Δαμασκό ή εάν οι τελευταίες εξελίξεις θα οδηγήσουν σε πιο σκληρή γραμμή.

«50-50»: Οι επόμενες κινήσεις του Τραμπ θα κρίνουν τα πάντα

Προς το παρόν, καμία τελική απόφαση δεν έχει δημοσιοποιηθεί.

Ο Μπάρακ παραμένει επισήμως Αμερικανός πρέσβης στην Τουρκία και ειδικός απεσταλμένος για τη Συρία.

Ταυτόχρονα όμως, βρίσκεται στην Ουάσινγκτον, οι επικριτές του έχουν πολλαπλασιαστεί και οι δηλώσεις του έχουν προκαλέσει προβλήματα σε ορισμένους από τους πιο ευαίσθητους γεωπολιτικούς φακέλους της κυβέρνησης.

Η κατάσταση επομένως βρίσκεται σε οριακό σημείο.

Ο άνθρωπος που μέχρι πριν από λίγες ημέρες επιχειρούσε να διαχειριστεί την ένταση μεταξύ Τουρκίας, Ισραήλ και Συρίας καλείται τώρα να διαχειριστεί τη δική του πολιτική επιβίωση στην Ουάσινγκτον.

Και σύμφωνα με την εκτίμηση του Μιχάλη Ιγνατίου, το παιχνίδι παραμένει ανοιχτό:

50% να παραμείνει – 50% να απομακρυνθεί.

Ένα πράγμα, όμως, φαίνεται βέβαιο.

Η τελική απόφαση δεν θα ληφθεί στην Άγκυρα.

Θα ληφθεί στον Λευκό Οίκο – και θα φέρει την υπογραφή του Ντόναλντ Τραμπ.