Σύντομος σχολιασμός της μελέτης του κ. Γεωργίου Αποστολάκη, με τίτλο: «Η διδασκαλία του Οσίου Παϊσίου του Αγιορείτου περί ηλεκτρονικών ταυτοτήτων υπό το φως της πατερικής εσχατολογίας».
Αρχ. Παύλου Δημητρακοπούλου
Θεολόγου – συγγραφέως
Εν Θεσσαλονίκη τη 4 η Αυγούστου 2026
Πάμπολλα άρθρα, μελέτες και βιογραφίες έχουν κυκλοφορήσει στη δημοσιότητα για τη σύγχρονη οσιακή μορφή του αγίου Παϊσίου, έτσι ώστε η προσθήκη μιάς ακόμη εγκωμιαστικής αναφοράς στο πρόσωπό του, νομίζω είναι περιττή. Για μένα ήταν μια ξεχωριστή ευλογία του Θεού το γεγονός ότι αξιώθηκα να τον γνωρίσω προσωπικά για πρώτη φορά τον Σεπτέμβριο του 1974, από τότε που ήμουν λαϊκός. Η πρώτη αυτή γνωριμία με τον άγιο έγινε αφορμή, κάθε φορά που πήγαινα στο άγιον Όρος, να τον επισκέπτομαι στο ασκητήριό του στην Καψάλα και αργότερα στο κελλί του στην «Παναγούδα», που βρίσκεται απέναντι από τη Σκήτη του αγίου Παντελεήμονος, πολύ κοντά στις Καρυές. Μου δόθηκε η ευκαιρία στις συναντήσεις αυτές να συζητήσω αρκετές φορές μαζί του για διάφορα θέματα που με απασχολούσαν και να ακούσω τις θεοφώτιστες συμβουλές του. Δεν είναι του παρόντος να διηγηθώ κάποιο θαυμαστό γεγονός που έζησα σε μια από τις επισκέψεις μου αυτές, διότι ξεφεύγει από τον σκοπό του παρόντος σχολιασμού. Ήταν για μένα το πρόσωπο που έπαιξε καθοριστικό ρόλο στην απόφασή μου να εγκαταλείψω τον κόσμο και να ακολουθήσω τον μοναχισμό στο άγιον Όρος.
Πρόσφατα με πολλή χαρά ανέγνωσα την μελέτη του κ. Γεωργίου Αποστολάκη, αντιπροέδρου του Α.Π. ε.τ. με τίτλο: «Η διδασκαλία του Οσίου Παϊσίου του Αγιορείτου περί ηλεκτρονικών ταυτοτήτων υπό το φως της πατερικής εσχατολογίας». Πρόκειται για μια αξιολογώτατη μελέτη, για την οποία και τον συγχαίρω δημοσίως. Η όλη διαπραγμάτευση του θέματος μπορώ να πω ότι είναι άριστη. Οι θεολογικές του παρατηρήσεις και οι ερμηνευτικές του αναλύσεις πάνω στο κείμενο του αγίου Παϊσίου με τίτλο: «Σημεῖα τῶν καιρῶν. 666» είναι, κατά την ταπεινή μου γνώμη, ευστοχότατες. Πράγμα που μαρτυρεί ότι εκτός από την άριστη νομική του κατάρτηση, πολύ σημαντική είναι και η θεολογική.
Πολύ σωστά επισημαίνει ότι το θεολογικό θεμέλιο πάνω στο οποίο στηρίζονται όλα όσα λέγει ο άγιος για τις ηλεκτρονικές ταυτότητες είναι η ελευθερία του ανθρωπίνου προσώπου και η ανάγκη διαφυλάξεως αυτής από κάθε ηλεκτρονικό σύστημα που αποκτά την δυνατότητα καθολικού ελέγχου της ζωής του ανθρώπου. Και τούτο διότι η ελευθερία, το αυτεξούσιο, είναι θεμελιώδες γνώρισμα της κατ’ εικόνα Θεού δημιουργίας του. Είναι το ύψιστο αγαθό του Θεού προς τον άνθρωπο, το κύριο συστατικό γνώρισμα της κατ’ εικόνα Θεού δημιουργίας Του. Το αυτεξούσιο του ανθρώπου στις επιλογές και στις πράξεις του τον καθιστά υπεύθυνο της σωτηρίας, ή της απωλείας του. Ο άγιος Μάξιμος ο Ομολογητής λέγει σχετικά τα εξής: «Αφαίρεσε το αυτεξούσιο και τότε ούτε εικόνα του Θεού είμαστε, ούτε ψυχή νοερή και λογική, τότε στ’ αλήθεια καταστρέφεται η ανθρώπινη φύση μας».
Πολύ σωστά επισημαίνει επίσης ποιό είναι το βαθύτερο νόημα των λόγων του αγίου για τις «ηλεκτρονικές ταυτότητες / «666». Ότι δηλαδή ο άγιος δεν βλέπει το θέμα ως απλό τεχνικό/διοικητικό θέμα, αλλά ως ζήτημα πνευματικής πλάνης γύρω από το «σφράγισμα». Γι’ αυτό στο κείμενο «Σημεία των καιρών» ο προβληματισμός του δεν περιστρέφεται κυρίως γύρω από το εάν θα περιφρουρήσουμε, ή όχι, τα «προσωπικά μας δεδομένα» και την «ιδιωτικότητα», αλλά η ανησυχία του στο γεγονός ότι ο άνθρωπος μπορεί να οδηγηθεί σταδιακά και να συμφιλιωθεί με κάτι που συνδέεται με το «σφράγισμα» και το «666», μέσα από μια λογική «δεν πειράζει, αρκεί να πιστεύω μέσα μου».
Με αφορμή την εν λόγω μελέτη θεώρησα αναγκαίο να κάνω κάποιο σύντομο σχολιασμό στις αναλύσεις του κ. Αποστολάκη, επεκτείνοντας αυτές στη σύχρονη πραγματικότητα. Και πιο συγκεκριμένα να συνδέσω τα όσα θεοφώτιστα επισημαίνει ο άγιος με το ηλεκτρονικό φακέλλωμα που επιχειρεί η σημερινή κυβέρνηση του κ. Μητσοτάκη, επιβάλλοντας με το ζόρι τις ηλεκτρονικές ταυτότητες και τον προσωπικό αριθμό. Να συνδέσω ακόμη τα του οσίου με τον κατά πάντα επαινετόν αγώνα που διεξάγει η «Πανελλήνια κίνηση κατά του ηλεκτρονικού ολοκληρωτισμού – Έξοδος». Πιστεύω ακράδαντα ότι τα όσα γράφει ο άγιος εναρμονίζονται πλήρως και συμφωνούν απόλυτα με τον αγώνα και τις προσπάθειες που καταβάλλει η «Έξοδος» για την μη παραλαβή της ηλεκτρονικής ταυτότητος, ή έστω, την παραλαβή της σε προαιρετική βάση.
Εδώ υπενθυμίζω μια πολὺ ενδιαφέρουσα μαρτυρία που διασώζει ο πρωτ. π. Ιωάννης Φωτόπουλος σε μια ομιλία του με τίτλο: «Σχόλια στο οδηγητικό κείμενο του Αγίου Παϊσίου του Αγιορείτου ‘Σημεία των καιρών. 666’». Πρόκειται για τη μαρτυρία του μακαριστού γέροντος Γρηγορίου Παπασωτηρίου, πνευματικού του Ιερού Ησυχαστηρίου «Άγιος Ιωάννης ο Πρόδρομος», στη Μεταμόρφωση Χαλκιδικής, (1-3-2015). Του είπε τότε ο άγιος Παΐσιος: «Θα σας δίνουν κάρτες για να σας συνηθίσουν μ’ αυτές. Όταν, όμως, κάποτε τα συγκεντρώσουν όλα σε μία κάρτα, αυτήν να μην την πάρετε, γιατί αυτή θα έχει σχέση με το σφράγισμα». Είναι σημαντικό να καταδειχθεί, ότι αυτό που είπε τότε προφητικά ο άγιος, πραγματοποιείται τώρα με τις ηλεκτρονικές ταυτότητες. Διότι τώρα πράγματι η κυβέρνηση επιχειρεί να τα «συγκεντρώσει όλα σὲ μία κάρτα», δηλαδή την ηλεκτρονική ταυτότητα. Και ότι αυτήν ακριβώς την προτροπή του αγίου «αυτὴν, [την κάρτα – ταυτότητα], νὰ μὴν τὴν πάρετε» προσπαθεί να υλοποιήσει η «Έξοδος» με τους θεάρεστους αγώνες που διεξάγει, (συλλογή υπογραφών, ομιλίες κ.λ.π.).
Θεωρώ πολύ σημαντικό επίσης να καταδείχθεί ότι τον αγώνα που διεξάγει σήμερα η «Έξοδος» θα έπρεπε να τον διεξάγει, και μάλιστα σε πολύ ευρύτερη κλίμακα, η ίδια η Διοικούσα Εκκλησία, που είναι η κατ’ εξοχήν υπεύθυνη για τη διαφύλαξη του ποιμνίου της από κάθε παραβίαση της ελευθερίας του ανθρωπίνου προσώπου και από κάθε ενδεχόμενο να οδηγηθεί ο άνθρωπος σταδιακά και να συμφιλιωθεί με κάτι που συνδέεται με το «σφράγισμα» και το «666». Εάν το έπραττε αυτό η εκκλησιαστική μας ηγεσία, θα βρισκόταν σε απόλυτη εναρμόνιση με τον άγιο Παΐσιο. Τώρα όμως δυστυχώς όχι!!!
Όπως αναφέρεται πολύ σωστά στη μελέτη: «Ο Όσιος προτρέπει επίσης την Εκκλησία, [προφανώς εδώ εννοεί τη Διοικούσα Εκκλησία], να λάβει μια σωστή, θεολογικά θεμελιωμένη θέση και να μιλήσει καθαρά στους πιστούς, ώστε να κατανοήσουν τις πνευματικές διαστάσεις των γεγονότων. Ο ρόλος της Εκκλησίας, κατά την απόδοση αυτών των λόγων, είναι να διαφωτίσει και να ενισχύσει τους πιστούς, να προστατεύσει την ελευθερία της συνείδησης, να εξηγήσει με σύνεση τις αλλαγές στον κόσμο, και να υπενθυμίσει ότι η πραγματική πνευματική ταυτότητα του ανθρώπου βρίσκεται στο Χριστό και το Βάπτισμα». Δυστυχώς τα ίδια τα γεγονότα μαρτυρούν ότι η Διοικούσα Εκκλησία στην παρούσα χρονική συγκυρία με την τελευταία της ανακοίνωση, (2025), δεν έλαβε υπ’ όψη της τις παραπάνω προτροπές του αγίου στο ζωτικής σημασίας αυτό ζήτημα. Γράφει σχετικά με τη στάση της Δ.Ι.Σ.: «Η Διαρκής Ιερά Σύνοδος, με την τοποθέτησή της το 2025, διατύπωσε την άποψη ότι ο λεγόμενος Προσωπικός Αριθμός απλά υποκαθιστά ήδη υπάρχοντες αριθμούς ταυτοποίησης και, για τον λόγο αυτό, δεν συνιστά θεολογικό ζήτημα, αλλά θέμα καθαρά νομικό και διοικητικό. Η αξιολόγηση αυτή στηρίζεται ρητώς στη γνωμοδότηση του νομικού της συμβούλου και κινείται εντός ενός στενού πλαισίου διοικητικής λειτουργικότητας». Όπως φαίνεται ξεκάθαρα η ανακοίνωση της Δ.Ι.Σ. «κινείται εντός ενός στενού πλαισίου διοικητικής λειτουργικότητας» και σίγουρα όχι στο πλαίσιο των λόγων του αγίου. Ενώ, λοιπόν, το θέμα αυτό είναι σαφώς καθαρά θεολογικό θέμα, η Δ.Ι.Σ. εκφράζει την ακριβώς αντίθετη θέση: «δεν συνιστά θεολογικό ζήτημα». Επίσης ενώ έχει παρέλθει τουλάχιστον ένας χρόνος από την απαράδεκτη αυτή ανακοίνωση της Δ.Ι.Σ, (του 2025), το φλέγον αυτό θέμα δεν συζητήθηκε στη Σύνοδο της Ιεραρχίας του περασμένου Οκτωβρίου του 2025. Και από ό,τι καταλαβαίνω δεν πρόκειται ποτέ να συζητηθεί σε επίπεδο Ιεραρχίας.
Επίσης οφείλω να υπενθυμίσω ότι η τελευταία ανακοίνωση της Δ.Ι.Σ. (του 2025), δεν εναρμονίζεται με παλαιότερες ανακοινώσεις της Διοικούσης Εκκλησίας σχετικά με το ίδιο θέμα. Η Διοικούσα Εκκλησία στις προηγούμενες ανακοινώσεις της, (1993, 1997, 2000, 2010), έβλεπε το πρόβλημα μέ σοβαρότητα καί υπευθυνότητα, στίς πραγματικές θεολογικές του διαστάσεις και ευθυγαμμιζόταν με τους λόγους του αγίου, τώρα όμως όχι. Για παράδειγμα η ανακοίνωση της Ιεράς Σύνοδου στις 17.11.2010 τόνιζε μεταξύ άλλων: «Η Εκκλησία είναι υποχρεωμένη να διαφυλάττει την ελευθερία του προσώπου και να υπερασπίζεται την ακεραιότητα της πίστεως. Γι’ αυτό: α) Η ‘Κάρτα του Πολίτη’ δεν πρέπει να περιέχει κατ’ ουδένα τρόπο εμφανή, ή αφανή τον αριθμό 666. β) Επίσης κατ’ ουδένα τρόπο πρέπει με αυτή να παραβιάζονται οι προσωπικές ελευθερίες».
Τονίζω ακόμη ότι ο όσιος πουθενά στο κείμενό του «Σημεία των καιρών. 666», αλλά ούτε και σε άλλες κατά καιρούς αναφορές του με εσχατολογικό περιεχόμενο, δεν συνιστά στον πιστό λαό του Θεού τυφλή υπακοή στη Διοικούσα Εκκλησία. Όπως αναφέρει η μελέτη: «Στη μεταγενέστερη των ‘Σημείων’ απόδοση λόγων του από την αδελφότητα του Ιερού Ησυχαστηρίου ‘Ευαγγελιστής Ιωάννης ο Θεολόγος’, φαίνεται μια πιο ποιμαντική γραμμή: Όταν σας ρωτούν, να λέτε στους ανθρώπους να συμβουλεύονται τον πνευματικό τους και να δουν πώς θα ενεργήσει η Εκκλησία· τονίζοντας ότι ο ίδιος ‘τα γράφει ξεκάθαρα’ στο φυλλάδιο ‘Σημεία των καιρών’ και ‘ας ενεργήσει ο καθένας ανάλογα με τη συνείδησή του’». Ο άγιος συμβουλεύει τον πιστό λαό του Θεού να παρακολουθεί «πώς θα ενεργήσει η Εκκλησία», όχι όμως να κάνει τυφλή υπακοή στη Διοικούσα Εκκλησία. Εκείνο που συνιστά εν προκειμένω είναι: «ας ενεργήσει ο καθένας ανάλογα με τη συνείδησή του», προφανώς με βάση τα όσα γράφει ξεκάθαρα στο φυλλάδιο «Σημεία των καιρών».
Κλείνοντας, οφείλω να επισημάνω για μια ακόμη φορά ότι η πνευματική χρεοκοπία της Διοικούσης Εκκλησίας και η πλήρης σχεδόν ευθυγράμμισή της με την κρατική εξουσία είναι κάτι παραπάνω από εξόφθαλμη και κραυγαλέα, ώστε θα πρέπει να είναι κανείς πνευματικά τυφλός, για να μην μπορεί να την διακρίνει.
__________________
1 Ὁσίου Μαξίμου Ὁμολογητοῦ, Σχόλια εἰς τὰ τοῦ ἁγίου Διονυσίου Ἀρεοπαγίτου, Δ´, ΧΧΧΙΙΙ, PG 4, 306A
2 https://www.in.gr/
3 ΓΕΡΟΝΤΟΣ ΠΑΪΣΙΟΥ ΑΓΙΟΡΕΙΤΟΥ, ΛΟΓΟΙ Β΄, «ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗ ΑΦΥΠΝΙΣΗ», σελ. 183-188.
4 «Ο κόσμος, Γέροντα, ρωτάει τί να κάνουν σχετικά με τις νέες ταυτότητες». – «Εσείς καλύτερα, όταν σάς ρωτούν, να
τους λέτε να συμβουλεύονται τους Πνευματικούς τους και να κάνουν υπομονή να δουν πώς θα ενεργήσει η Εκκλησία,
γιατί πολλοί κάνουν ερωτήσεις, αλλά λίγοι καταλαβαίνουν τις απαντήσεις. Αφού ξεκάθαρα τα γράφω στο φυλλάδιο
«Σημεία των καιρών», ας ενεργήσει ο καθένας ανάλογα με την συνείδησή του.»
SOURCE: