Το ηλεκτροσόκ στη βιομηχανία συντρίβει την κοινωνία
Το νέο ανοδικό κύμα στις διεθνείς τιμές ενέργειας που εκδηλώθηκε μετά τα τέλη Φεβρουαρίου αρχίζει ήδη να μεταφράζεται σε νέο κύμα ακρίβειας για την ελληνική οικονομία.
Στο κέντρο αυτής της κατάστασης βρίσκονται οι ενεργοβόρες ελληνικές βιομηχανίες, που πληρώνουν έως και 20 φορές υψηλότερα το κόστος ρεύματος από τους Ευρωπαίους ανταγωνιστές τους. Το ζήτημα είναι ότι αυτές οι βιομηχανίες –στις οποίες περιλαμβάνονται και αυτές των τροφίμων– βρίσκονται παντελώς ανοχύρωτες στις πιέσεις από τη νέα ανοδική τάση των τιμών ενέργειας.
Για να καταλάβουμε το μέγεθος, η Ελλάδα κατέγραψε τη μεγαλύτερη αύξηση κόστους ηλεκτρικής ενέργειας για τη βιομηχανία στην Ευρώπη το 2025 (26%). Γι’ αυτό και δεν είναι τυχαία η έκρηξη στον πληθωρισμό που μετρά η Eurostat το πρώτο δίμηνο του έτους, όταν δεν είχε ξεσπάσει η πολεμική σύρραξη (με αιχμή τα τρόφιμα που ξεπέρασαν το 4%). Στην πράξη αυτό σημαίνει ότι όλο αυτό το πρόβλημα θα μεταφερθεί στον τελικό καταναλωτή, που εδώ και χρόνια έχει γονατίσει από την κρίση κόστους ζωής για να σημειώνουν αισχρά κέρδη κάποια καρτέλ, συμπεριλαμβανομένου αυτού του φυσικού αερίου, και να φουσκώνει φορομπηχτικά από τους έμμεσους φόρους το ΑΕΠ.
Για τα νοικοκυριά, που δεν έχουν ακόμη ανακάμψει από τις διαδοχικές κρίσεις των τελευταίων ετών, οι επιπτώσεις αναμένεται να είναι άμεσες και πολυεπίπεδες: από την τιμή του ψωμιού και των τροφίμων μέχρι τα δομικά υλικά, τα λιπάσματα και τα καύσιμα μεταφοράς.
Οι αυξήσεις αυτές δεν προκύπτουν μόνο από τη διεθνή συγκυρία. Στην Ελλάδα το ενεργειακό κόστος μεταφέρεται πολλαπλάσια στην οικονομία λόγω της δομής της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας που έστησαν το 2020 μετά την απολιγνιτοποίηση οι Κυριάκος Μητσοτάκης και Κωστής Χατζηδάκης, της εξάρτησης από το φυσικό αέριο και ενός φορολογικού συστήματος που εξακολουθεί να επιβαρύνει έντονα την κατανάλωση. Ετσι, η άνοδος των τιμών ενέργειας λειτουργεί σαν επιταχυντής για έναν νέο κύκλο πληθωριστικών πιέσεων που απειλεί να πλήξει κυρίως τα χαμηλά και μεσαία εισοδήματα.
Είναι βέβαιο ότι η νέα ενεργειακή κρίση θα οδηγήσει σε δεύτερο κύμα ακρίβειας, αυτήν τη φορά με επίκεντρο τη βιομηχανική παραγωγή. Καθώς η ενέργεια αποτελεί βασική πρώτη ύλη για πλήθος βιομηχανικών δραστηριοτήτων, η αύξηση του κόστους μεταφέρεται σχεδόν αυτομάτως στα τελικά προϊόντα που φτάνουν στα ράφια.
«Φωτιά» σε βασικά προϊόντα
Η ενέργεια αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες κόστους σε πολλούς κλάδους της ελληνικής οικονομίας. Σε ορισμένους βιομηχανικούς τομείς το ενεργειακό κόστος μπορεί να αντιστοιχεί ακόμη και στο 40% του συνολικού κόστους παραγωγής. Με βάση τα σημερινά δεδομένα των τιμών πετρελαίου και φυσικού αερίου, αναλυτές εκτιμούν ότι μέσα στους επόμενους μήνες ενδέχεται να καταγραφούν αυξήσεις σε σειρά βασικών προϊόντων.
Ενδεικτικά, οι πιθανές ανατιμήσεις διαμορφώνονται ως εξής:
Τρόφιμα που απαιτούν ενέργεια στη μεταποίηση: 5% έως 12%.
Ψωμί και προϊόντα σιτηρών: 8% έως 15%.
Λιπάσματα και αγροτικά εφόδια: 15% έως 25%.
Δομικά υλικά (τσιμέντο, χάλυβας): 10% έως 20%.
Πλαστικά και συσκευασίες: 12% έως 18%.
Χαρτί και χαρτοβιομηχανία: 10% έως 16%.
Οι αυξήσεις αυτές δεν είναι θεωρητικές. Αντιπροσωπεύουν τη μεταφορά του ενεργειακού κόστους στην παραγωγή, σε μια οικονομία όπου η ηλεκτρική ενέργεια και τα καύσιμα αποτελούν βασικούς συντελεστές παραγωγής.
Η άνοδος στα καύσιμα
Η αφετηρία της νέας ενεργειακής πίεσης βρίσκεται στις διεθνείς αγορές. Μετά τα τέλη Φεβρουαρίου οι τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου άρχισαν να κινούνται έντονα ανοδικά, ενσωματώνοντας γεωπολιτικούς κινδύνους και αυξημένη ζήτηση. Το πετρέλαιο τύπου μπρεντ κινήθηκε από επίπεδα περίπου 80-85 δολαρίων το βαρέλι στις αρχές Φεβρουαρίου σε επίπεδα κοντά στα 115 δολάρια μέσα σε λίγες εβδομάδες.
Την ίδια στιγμή το ευρωπαϊκό benchmark φυσικού αερίου Title Transfer Facility κατέγραψε άνοδο άνω του 50%, καθώς οι αγορές ανησυχούν για τη διαθεσιμότητα αποθεμάτων και την ένταση της ζήτησης LNG. Για την ευρωπαϊκή οικονομία αυτό σημαίνει αυξημένο ενεργειακό κόστος. Για την Ελλάδα όμως σημαίνει κάτι περισσότερο: πολλαπλάσια επίδραση στις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας.
ΠΗΓΗ >>